Rok 2026 przyniósł istotne zmiany dla środowiska psychologów, a kolejne regulacje mogą wkrótce objąć również psychoterapeutów. Właściciele gabinetów psychologicznych i psychoterapeutycznych powinni już dziś śledzić zmiany w przepisach, ponieważ mają one wpływ nie tylko na wykonywanie zawodu, ale również na sposób prowadzenia działalności.
Nowa ustawa o zawodzie psychologa – co się zmienia?
23 stycznia 2026 r. została uchwalona ustawa o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów, która ma zastąpić dotychczasową ustawę z 2001 r., uznawaną od lat za niewystarczającą i w praktyce w wielu aspektach niewykonalną. Ustawę podpisał Prezydent 12 lutego 2026 r., a została ona ogłoszona w Dzienniku Ustaw jako Dz.U. z 2026 r. poz. 187.
Co do zasady nowe przepisy wejdą w życie 19 maja 2028 r. (po upływie 2 lat i 3 miesięcy od dnia ogłoszenia), jednak część przepisów organizacyjnych obowiązuje już od 5 marca 2026 r. Dotyczy to przede wszystkim rozpoczęcia procesu tworzenia samorządu zawodowego psychologów i Komitetu Organizacyjnego Izb Psychologów.
Nowa ustawa wprowadza szereg istotnych zmian, w szczególności:
- ustanawia nowoczesne zasady uzyskiwania prawa wykonywania zawodu psychologa;
- tworzy samorząd zawodowy psychologów, odpowiedzialny za nadzór nad wykonywaniem zawodu oraz przestrzeganiem zasad etyki;
- wprowadza Centralny Rejestr Psychologów, dzięki któremu pacjenci będą mogli zweryfikować, czy dana osoba posiada prawo wykonywania zawodu;
- określa zasady odpowiedzialności zawodowej i dyscyplinarnej psychologów;
- reguluje wymagania dotyczące kwalifikacji zawodowych, doskonalenia zawodowego oraz uznawania kwalifikacji uzyskanych za granicą;
- wzmacnia ochronę tytułu zawodowego „psycholog”, co ma zwiększyć bezpieczeństwo osób korzystających z pomocy psychologicznej oraz ograniczyć ryzyko wykonywania świadczeń przez osoby nieposiadające odpowiednich uprawnień.
Dla właścicieli gabinetów psychologicznych oznacza to konieczność odpowiedniego przygotowania działalności do nowych regulacji – zarówno pod względem formalnym, jak i organizacyjnym. Warto już teraz przeanalizować obowiązującą dokumentację, procedury oraz sposób wykonywania działalności, aby zapewnić zgodność z nowymi przepisami po ich wejściu w życie.
Co z ustawą o zawodzie psychoterapeuty?
Psychoterapeuci nadal nie posiadają odrębnej ustawy regulującej wykonywanie zawodu. W Sejmie trwają jednak prace nad projektem ustawy o zawodzie psychoterapeuty – projekt przeszedł pierwsze czytanie i pozostaje przedmiotem dalszych prac legislacyjnych. Planowane regulacje mają określić m.in. zasady wykonywania zawodu, wymagania kwalifikacyjne, odpowiedzialność zawodową oraz utworzenie rejestru psychoterapeutów. Do czasu uchwalenia ustawy obowiązują dotychczasowe zasady wykonywania działalności.
Jakie obowiązki mają dziś psychoterapeuci, skoro nie obowiązuje ustawa o zawodzie psychoterapeuty?
Brak odrębnej ustawy regulującej zawód psychoterapeuty nie oznacza, że osoby wykonujące psychoterapię funkcjonują poza systemem prawa. Zakres ich obowiązków zależy przede wszystkim od formy wykonywania działalności, posiadanych kwalifikacji oraz miejsca udzielania świadczeń.
Jeżeli psychoterapeuta wykonuje zawód w ramach podmiotu leczniczego lub prowadzi działalność leczniczą, zastosowanie znajdują przede wszystkim przepisy:
- ustawy o działalności leczniczej,
- ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta,
- przepisów wykonawczych dotyczących prowadzenia dokumentacji medycznej,
- RODO oraz ustawy o ochronie danych osobowych.
W takim przypadku psychoterapeuta ma obowiązek m.in. prowadzenia dokumentacji medycznej, zachowania tajemnicy dotyczącej informacji o pacjencie, zapewnienia bezpieczeństwa przetwarzanych danych oraz respektowania praw pacjenta, takich jak prawo do informacji, wyrażenia zgody na udzielenie świadczeń czy dostępu do dokumentacji medycznej.
Odmienna sytuacja dotyczy psychoterapeutów prowadzących praktykę poza reżimem działalności leczniczej, którzy nie wykonują jednocześnie zawodu regulowanego (np. lekarza lub psychologa). W ich przypadku nie istnieje obecnie jedna ustawa, która kompleksowo określałaby obowiązki dotyczące prowadzenia dokumentacji, tajemnicy zawodowej czy odpowiedzialności zawodowej.
Nie oznacza to jednak pełnej dowolności. Obowiązek zachowania poufności wynika przede wszystkim z zawartej z klientem umowy, zasad należytej staranności (art. 355 Kodeksu cywilnego), przepisów o ochronie dóbr osobistych, przepisów RODO oraz kodeksów etyki zawodowej obowiązujących w poszczególnych towarzystwach psychoterapeutycznych (np. Polskiego Towarzystwa Psychologicznego czy Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego). Kodeksy te nie mają jednak rangi ustawowej i nie stanowią źródła powszechnie obowiązującego prawa.
W praktyce oznacza to, że psychoterapeuci – mimo braku odrębnej regulacji ustawowej – powinni prowadzić dokumentację terapii, zapewniać poufność informacji uzyskanych od klientów oraz wdrożyć odpowiednie procedury dotyczące ochrony danych osobowych. Są to nie tylko standardy zawodowe, ale również istotny element ograniczania ryzyka odpowiedzialności cywilnej i administracyjnej.
Planowana ustawa o zawodzie psychoterapeuty ma uporządkować ten stan prawny poprzez wprowadzenie jednolitych zasad wykonywania zawodu, obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej, prowadzenia dokumentacji oraz odpowiedzialności dyscyplinarnej psychoterapeutów.
Obsługa prawna gabinetów psychologicznych i psychoterapeutycznych
Nasza kancelaria od lat zajmuje się kompleksową obsługą podmiotów medycznych, w tym gabinetów psychologicznych i psychoterapeutycznych. Wspieramy naszych klientów w zakresie bieżącej obsługi prawnej, przygotowania dokumentacji, zgodności z przepisami, ochrony danych osobowych (RODO), kontraktów oraz dostosowania działalności do zmieniających się regulacji.
Jeżeli prowadzisz gabinet psychologiczny lub psychoterapeutyczny i chcesz przygotować swoją działalność na nadchodzące zmiany, warto zadbać o odpowiednie wsparcie prawne już na etapie wdrażania nowych przepisów.